Την Επίδαυρο την είχα πάντα στο μυαλό μου ως τόπο παραστάσεων και διασκέδασης, όπως οι περισσότεροι από εμάς. Πολυδάπανες παραστάσεις, πρωτοποριακοί τρόποι σκηνοθεσίας αρχαίας τραγωδίας, μεγάλα κονδύλια απ’ το υπουργείο πολιτισμού, παρέλαση όλης της κοσμικής Αθήνας (όχι απαραίτητα για ενεργή και ουσιαστική παρακολούθηση ενός έργου) για να δηλώσουν παρών/παρούσες, να φωτογραφηθούν, να επιδείξουν τα πανάκριβα συνολάκια και να έχουν την ψευδαίσθηση πως είναι «καλλιεργημένοι» και «ψαγμένοι» καλλιτεχνικά…

Πόσο λάθος ήμουν και πόσο προσέγγισα το θέμα μονοδιάστατα, το κατάλαβα με την επίσκεψη μου εκεί στο φως της μέρας που αποκαλύπτει τη σωστή διάσταση την πραγμάτων, γιατί ακριβώς οι αρχαίοι πρόγονοι μας είχαν μια πιο ολιστική -που λέμε εμείς οι σύγχρονοι απόγονοι τους- προσέγγιση του θέματος και θα εξηγήσω γιατί παρακάτω, μιας και αυτό ήταν για μένα μια αποκάλυψη!
Μιλάμε εδώ, για τον σημαντικότερο τόπο λατρείας του θεού Ασκληπιού, του θεού της ίασης από κάθε άποψη, όχι για ένα απλό θέατρο! Μονάχα, τη φοβερή διαδρομή μέχρι να πας εκεί, μέσα από τους καταπράσινους λόφους και τα δάση του νομού Αργολίδας αισθάνεσαι ήδη, μια ευεξία απ’ την επαφή σου με τη φύση. Ακριβώς, αυτή η επαφή θεωρώ ότι προετοιμάζει τον επισκέπτη για την πραγματική «μύηση» στο μυστήριο της Επιδαύρου.

Κι όταν φτάνεις εκεί, η προετοιμασία ίασης του μυαλού και της ψυχής έχει ολοκληρωθεί. Περπατάς μέσα στον τεράστιο αρχαιολογικό χώρο που είναι χωμένος στους πρόποδες των βουνών Αραχναίο, Κορυφαίο και Τίθιο, στα ειδυλλιακά αυτά μέρη που σύμφωνα με τη μυθολογία γεννήθηκε ο Ασκληπιός ο οποίος από απλός θνητός, έφτασε να λατρεύεται ως θεός σ’ όλο τον ελλαδικό χώρο και δεν πιστεύεις πως βρίσκεσαι στο πιο φημισμένο ασκληπιείο του. Καθώς συλλογίζεται κανείς όλα αυτά, αναπάντεχα ξεπετάγεται μπροστά του το αρχαίο θέατρο, λουσμένο σε εκτυφλωτικό φως. Δεν είναι τυχαίο πως εκεί λατρεύονταν και ο θεός του Φωτός, ο Απόλλωνας με ιερό κοντά στο αρχαίο θέατρο.

Το θέατρο έχει χωρητικότητα 12.000 θεατών και είναι το ωραιότερο και καλύτερα διατηρημένο στην Ελλάδα. Το όνομα του, όπως και το χωριό της Επιδαύρου προέκυψε απ’ τον άρχοντα της, Επίδαυρο που ήταν γιος του Άργους και της Ευάδνης, ο οποίος πήρε μέρος στον Τρωικό πόλεμο υπό τις διαταγές δύο γιών του Ασκληπιού, του Παδαλειρίου και του Μαχάονα.

Μου παίρνει λίγα λεπτά να συνηθίσουν τα μάτια στο φως και να περιπλανηθώ στον χώρο. Ανεβαίνω στα σκαλάκια για να βρεθώ στο ψηλότερο σημείο, βλέπω ένα ζευγάρι να κάθεται αγκαλιασμένο, ένας άλλος κύριος δοκιμάζει την περίφημη ακουστική του θεάτρου τραγουδώντας κι οι υπόλοιποι φίλοι του τον χειροκροτούν. Χαμογελώ και προσπαθώ με την κάμερα να τραβήξω το θέαμα απ’ όλες τις οπτικές, κάθομαι στα εδώλια -η ανάγκη για γείωση είναι πάντα απαραίτητη- και κατηφορίζω. Κατεβαίνοντας μπαίνω στον πειρασμό να σταθώ κι εγώ στο κέντρο τη σκηνής, στη θυμέλη, εκεί που οι πρώτοι ηθοποιοί μεγαλουργούσαν στις παραστάσεις, ήθελα να νιώσω για λίγο το βάρος της τόσης έκθεσης μπροστά στο απαιτητικό κοινό. Από δω έχουν περάσει και τα σύγχρονα «τέρατα» του εθνικού Θέατρου, η Άννα Συνοδινού, η Κατίνα Παξινού, ο Δημήτρης Χόρν, η Μαρία Κάλλας και πολλοί, πολλοί άλλοι.

Χάραξη από θεατή το 1930 στο εδώλιο του

Θυμέλη

Μουσείο Ασκληπιείου

Ο χρόνος με πιέζει όμως, και πρέπει να προλάβω να δω και τον υπόλοιπο χώρο, το ασκληπιείο καταλαμβάνει μια τεράστια έκταση με ξενώνες, γυμναστήριο, στάδιο κι εστιατόριο. Οι ανασκαφές στο αρχαίο θέατρο έγιναν με επικεφαλής τον Π.Καββαδία και γενικότερα χάρη στην αφιλοκερδή προσφορά των κατοίκων του Λυγουρίου οι οποίοι παραχώρησαν τα κτήματα τους γύρω απ’ τον αρχαιολογικό χώρο, απολαμβάνουμε εμείς σήμερα αυτό το θαύμα.

Καταγώγια

Μπαίνω γρήγορα, στο μικρό μουσείο που περιέχει εκθέματα απ’ τον ναό του Ασκληπιού και κατευθύνομαι προς τους κοιτώνες των αρρώστων, τα λεγόμενα «καταγώγια», εκεί διαβάζω πως είχαν μεριμνήσει να τοποθετούν σε απομονωμένες πτέρυγες αυτούς που είχαν μεταδοτικές ασθένειες και τους ψυχικά άρρωστους για περισσότερη ησυχία. Κατευθύνομαι προς τον αρχαίο ναό, κάποιες θεόρατες, λευκές κολώνες που διακρίνονται στο βάθος με οδηγούν, θαυμάζω την κατασκευή του ιππόδρομου που δημιουργήθηκε για τους αγώνες προς τιμήν του θεού, παρατηρώ το εστιατόριο και προσπαθώ να φανταστώ τον χώρο γεμάτο πιστούς να συρρέουν από κάθε περιοχή της Μεσογείου.

Στάδιο

Ναός Ασκληπιού

Κι εκεί κάπου συνειδητοποιώ πως οι ανάγκες των ανθρώπων για ίαση, για αποφόρτιση του μυαλού και ψυχική ανάταση είναι διαχρονικές. Όπως επίσης κι η ανάγκη σύνδεσης της κοινότητας των ανθρώπων σε συγκεκριμένα κέντρα λατρείας, σε σταθμούς αναφοράς ανά συγκεκριμένες χρονικές περιόδους. Η ανάγκη συγχρωτισμού για μοίρασμα, για κοινές εμπειρίες είναι ίδια, η αφορμή αλλάζει -τότε οι εορτασμοί για τον Ασκληπιό -τώρα ένα πανηγύρι για την γιορτή κάποιου Αγίου/-ίας. Πότε και πως λοιπόν, χάθηκε η πορεία μας προς το Φως; Γιατί διανύουμε μια από τις πιο σκοτεινές περιόδους στην Ιστορία μας αφού έχουμε τέτοιους οδηγούς απ’ το παρελθόν;

Α.Δ