Ήταν Ιούνιος του 2016, όταν νωρίς το πρωί έφτασα στο Ξυλόσκαλο, έτοιμη να περάσω τον μεγάλο Φάραγγα. Παρόλο που ήταν καλοκαίρι είχε ψύχρα μόλις κατεβήκαμε απ’ το λεωφορείο ( ήμασταν στα 1.227 μέτρα υψόμετρο) και μια γλυκειά πάχνη είχε σκεπάσει τα βουνά του φαραγγιού που σου προκαλούσαν δέος. Τότε ήρθα με οργανωμένο γκρουπ να περάσω αυθημερόν το φαράγγι, με λίγη άγνοια κινδύνου, γιατί για να το περάσεις θέλει αντοχές και υπομονή, κάτι που έμαθα στην πορεία…
Και να ‘μαι τώρα, σχεδόν 10 χρόνια μετά, σε μια εκδρομή στο Οροπέδιο του Ομαλού, χειμώνα αυτή τη φορά, ξανά, στην είσοδο του φαραγγιού και ξυπνάνε σιγά σιγά οι αναμνήσεις της κατάβασης, αντικρίζοντας την οροσειρά των Λευκών όρεων που κόβεται απ’ τον μεγάλο Φάραγγα και είναι χιονισμένη και καλυμμένη με ομίχλη, μιας και δεν σταματά το ψιλόβροχο ούτε λεπτό.

Η κάθοδος απ’ το ξυλόσκαλο ήταν απότομη και απαιτητική απ’ ότι θυμάμαι κι εγώ με το σακίδιο στην πλάτη με τ’ απαραίτητα εφόδια και μ’ ένα απλό ζευγάρι αθλητικών που μ’ έκανε να νιώθω κάθε πέτρα και βραχάκι που πατούσα. Η τοποθεσία της εισόδου πήρε το όνομα της από την κατασκευή από κορμούς που χρησιμοποιούνταν για την αρχική, απότομη κάθοδο που έχει λίγο εξομαλυνθεί πια, με πέτρινες πλάκες που σχηματίζουν κάτι σαν σκάλα και στο πλάι υπάρχει περιμετρικό στηθαίο.

Η διαδρομή μας έχει μήκος περίπου 16 χιλιόμετρα έως την παραλία στην Αγία Ρουμέλη απ’ την οποία σχεδιάζαμε να φύγουμε με καραβάκι για τα Σφακιά όπου μας περίμενε το λεωφορείο για την επιστροφή μας στο Ηράκλειο. Το φαράγγι της Σαμαριάς είναι το 2ο της Ευρώπης σε μήκος μετά το φαράγγι του Βερντού στη Γαλλία και φυσικά, το μεγαλύτερο της Κρήτης, γι’ αυτό και οι Κρητικοί λένε πως «ένας είναι ο Φάραγγας και τα υπόλοιπα είναι φαράγγια». Το φυσικό του κάλλος τραβά πλήθος πεζοπόρων-περιηγητών απ’ όλο τον κόσμο ανά τους αιώνες και από το 1962 ανακηρύχθηκε Εθνικός Δρυμός.
Η διαδρομή αποτελείται από σταθμούς που μπορεί να παρατηρήσει στον χάρτη που σου δίνουν με την είσοδο σου στο φαράγγι. Μόλις περάσεις το Ξυλόσκαλο, το έδαφος παραμένει τραχύ, μα τουλάχιστον στα περισσότερα σημεία είναι επίπεδο. Η φύση είναι μαγευτική, υπέροχα δέντρα παντού, απότομα χαράκια με τα ατίθασα κρι- κρι ή πιο σωστά κρητικοί αίγαγροι να σκαρφαλώνουν στα πιο απίθανα σημεία!

Ο ρυθμός όμως, περπατήματος, πρέπει να παραμείνει σταθερός και να μην χάνεις πολύ χρόνο στους σταθμούς ανάπαυσης και στην παρατήρηση της φύσης είναι, γιατί η κούραση και ο πόνος στους μυς των ποδιών μπορεί να σε καταβάλει. Το εντυπωσιακότερο, αλλά και πιο επικίνδυνο σημείο του φαραγγιού είναι οι επιβλητικές Πόρτες ή Σιδερόπορτες που είναι ένα πολύ στενό πέρασμα με πλάτος 3 μέτρα. Εκεί μου ήρθε και η όρεξη να απολαύσω κι ένα σνακ και νερό, αλλά ευτυχώς ένας φύλακας που βρισκόταν στο σημείο ενημέρωνε τον κόσμο να περνά γρήγορα για την αποφυγή ατυχήματος.
Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια έχουν σημειωθεί πολλά ατυχήματα από την κατάρρευση βράχων με θύματα περιπατητές που επιχείρησαν να περάσουν το φαράγγι υπό δυσμενείς καιρικές συνθήκες και απλά βρέθηκαν στο λάθος σημείο, την λάθος στιγμή… Γι’ αυτό και σήμερα, όταν επικρατεί κακοκαιρία το φαράγγι παραμένει κλειστό , ώστε να μην μπαίνει κανείς στον πειρασμό ή από άγνοια κινδύνου και βαθμού δυσκολίας και επιχειρήσει να το περάσει.

Το ρυάκι και τα απότομα βράχια που έχουν πέσει στο σημείο δυσκολεύουν αρκετά τη διάβαση. Προχωρώντας αρκετά και μετά από αρκετή διαδρομή, φτάνουμε στο εγκαταλελειμμένο πια χωριό της Σαμαριάς. Είναι θαυμαστό πως υπήρχε ολόκληρος οικισμός εδώ, που επιβίωνε μέσα στις δύσκολες συνθήκες του χειμώνα, μιας και οι κάτοικοι απομονωνόταν από στεριά και θάλασσα για πολύ καιρό. Γι΄ αυτό και την περίοδο της Τουρκοκρατίας έγινε κρησφύγετο επαναστατών και ντόπιων, αλλά και την περίοδο της κατοχής η εξόριστη ελληνική κυβέρνηση βρήκε καταφύγιο εκεί, πριν αναχωρήσει για Αίγυπτο.
Η κούραση με έχει καταβάλλει θυμάμαι σ’ αυτό το σημείο, αλλά μου έδωσε δύναμη να συνεχίσω το γεγονός πως η θάλασσα πια είναι κοντά. Ξαφνικά, η ενοικίαση ενός γαιδουριού που συναντάς σε αρκετά σημεία της διαδρομής και ιδιαίτερα στο τέλος, (κάτι ξέρουν οι ιδιοκτήτες) φαίνεται δελεαστική, μα αποφάσισα να ολοκληρώσω αυτό που ξεκίνησα με τα πόδια.
Και οι κόποι μας δικαιώνονται, η θάλασσα στην Αγία Ρούμελη φαίνεται! Με ανυπομονησία κάνουμε τα τελευταία μέτρα, βγάζουμε ρούχα και βουτάμε στο νερό. Δεν θα ξεχάσω ποτέ την αίσθηση του νερού στα καταπονημένα πόδια μου, σαν ένα γλυκό μυρμήγκιασμα στις πατούσες που μαλάκωσε όλους τους μύες με μιας. Πραγματικά, δεν είχα αντοχή και δεν ήθελα να πάω ως το καραβάκι που κατέφθασε το απόγευμα. Ίσως, έπρεπε να είχα κλείσει σε κάποιο από τα δωμάτια που υπάρχουν εδώ. Το βράδυ θα ήταν όμορφα στα ταβερνάκια δίπλα στο κύμα, μετά από μια τόσο κουραστική ημέρα. Όμως, έφτασε η ώρα της αποχώρησης. Μια αίσθηση πληρότητας επίτευξης δύσκολου στόχου με κατακλύζει πάνω στο καραβάκι αντικρίζοντας πια τα καταγάλανα νερά του Λουτρού Σφακίων και αφήνω τη γλυκειά κούραση να με καταβάλλει. Θυμάμαι πως για μέρες μετά δεν μπορούσα να κατέβω σκαλοπάτια, αλλά δε μετανιώνω στιγμή γι’ αυτή την υπέροχη εμπειρία.

Στέκομαι στο Ξυλόσκαλο, στην είσοδο του κλειστού Φαραγγιού και σκέφτομαι, αν θα έχω ξανά ποτέ το κουράγιο να σε ξαναδιαβώ όμορφε Φάραγγα, ξέρεις να καλείς και να προκαλείς τους οδοιπόρους μέσα στους αιώνες και να διατηρείς αναλλοίωτο τον «μύθο» σου!!!!

«Της Σαμαριάς το πέρασμα και του Ομαλού τα μέρη,
αυτά τα μέρη όποιος δεν δει,
δεν ξέρει ήντα γυρεύει» (Θ.Σκορδαλός)

Χρήσιμα TIPS
• η διαδρομή διαρκεί 5-7 ώρες , ανάλογα με την εμπειρία του πεζοπόρου – άκου το σώμα σου και ακολούθησε τον ρυθμό σου για να μην εξουθενωθείς.
• Πολλά μικρά σνάκ ξηράς τροφής και άφθονο νερό σου δίνουν ενέργεια να συνεχίσεις. Πόσιμο νερό μπορείς να βρεις και στους επιμέρους σταθμούς για να μην επιβαρύνει το σακίδιο σου με επιπλέον βάρος.
• Απαραίτητα τα ορειβατικά μποτάκια που συγκρατούν τον αστράγαλο και δεν κουράζουν το πέλμα.
• Αντηλιακό, καπέλο και καλυμμένα πόδια για αποφυγή εκδορών.
• Είδη φαρμακείου, όπως στικ για τσιμπήματα.
• Μπείτε πρωί για να έχετε χρόνο να απολαύσετε το φαράγγι χωρίς πολύ κόσμο και να απολαύσετε ένα μπάνιο κατά την έξοδο, πριν έρθει το απογευματινό καραβάκι, αν δεν έχετε κανονίσει διαμονή στην Αγ.Ρουμέλη.
• Προτιμήστε να το διαβείτε την άνοιξη που οι καιρικές συνθήκες είναι καλύτερες. Το Φαράγγι είναι ανοιχτό από τέλη Απρίλη μέχρι τέλη Οκτωβρίου συνήθως.

Α.Δ